Business Agility en bedrijfsarchitectuur

Omgaan met verandering
Wat is nu eigenlijk bedrijfsarchitectuur? Bedrijfsarchitectuur is simpelweg een middel om gefundeerde beslissingen te kunnen nemen over de bedrijfsvoering. Niets meer en niets minder. Wat is dan Business Agility? Business Agility is het vermogen van een organisatie zich aan te passen aan (sterk) wijzigende omstandigheden. Bedrijfsarchitectuur is een van de randvoorwaarden voor Business Agility.

Bedrijfsarchitectuur bestaat kort gezegd uit alle high-level aannamen, uitgangspunten, randvoorwaarden, voorschriften en keuzes die de onderlinge samenhang en interactie van alle aspecten van de bedrijfsvoering op hoofdlijnen beschrijven1. Dit betreft zowel wat een organisatie aan output levert, de manier waarop die output tot stand komt, de organisatie daarvan, als de middelen die daarvoor nodig zijn2. Bedrijfsarchitectuur heeft betrekking op de levenscyclus van alle dingen die relevant zijn voor de organisatie (abstract gesproken objecten3) en houdt zich bezig met het bedenken, het ontwikkelen, het produceren, het functioneren en uiteindelijk het uitfaseren van objecten. Dit geldt zowel voor objecten voor ‘intern’ gebruik (voor de bedrijfsvoering) als voor ‘extern’ gebruik (producten of diensten). Informatie is in zeer veel gevallen het verbindende element en vraagt daarom bijzondere aandacht.

werken-art4-context-nl-515px

Het ontwikkelen van architectuur is een ontwerpdiscipline. In algemene zin is er een groot verschil tussen een ‘gewoon’ ontwerp en een architectuur. Bij het maken van een ontwerp ligt de focus op het object op zich; bij een architectuur zowel op het object als op de context daarvan. Veel meer dan bij een ‘gewoon’ ontwerp vraagt architectuur om een multidisciplinair perspectief. Bedrijfsarchitectuur vereist de combinatie van een generalistische blik met een specialistische.

Doelstellingen van bedrijfsarchitectuur
Het spreekt voor zich dat bedrijfsarchitectuur binnen een organisatie een gedeeld en dus gemeenschappelijk begrippenkader creëert. Bedrijfsarchitectuur fungeert in ieder geval, mits goed ingebed, als communicatiemiddel binnen de organisatie en met eventuele samenwerkingspartners.

In de praktijk variëren doelen van bedrijfsarchitectuur enorm. Voor de ene organisatie is het alleen maar kopieergedrag (omdat iedereen het doet), terwijl andere organisaties bedrijfsarchitectuur gebruiken voor het creëren van slagkracht, reactievermogen, flexibiliteit en wendbaarheid. In deze artikelenreeks positioneren we bedrijfsarchitectuur als middel om dit laatste te doen: we gaan ervan uit dat het doel is om de organisatie beter, sneller en effectiever te laten reageren op wat er gebeurt in de context waarin de organisatie opereert. In het Engels wordt dit Business Agility genoemd. Dit schept de randvoorwaarden om adequaat te kunnen reageren op de (positieve en negatieve) invloeden van binnenuit en van buitenaf waaraan elke organisatie bloot staat.

werken-art4-forces-nl-515px

Concurrentie is bij Business Agility zeker een factor, maar lang niet de enige. Elke organisatie maakt eigen afwegingen over nut en noodzaak van Business Agility. Voor een overheidsinstantie is de aanleiding misschien een wijziging van het wettelijke takenpakket, voor een elektronicafabrikant het faillissement van een essentiële toeleverancier, voor een autofabrikant een extreme prijsverhoging van brandstof, voor een verzekeraar het bankroet van een herverzekeraar en voor een landbouwcorporatie een boycot vanuit een belangrijke afzetmarkt. Voorbeelden als deze demonstreren dat concurrentie niet de enige aanleiding is, hoewel dat aspect dus zeker een rol speelt.

Om een toestand van Business Agility te bereiken moet een organisatie op willekeurige en onverwachte momenten adequaat kunnen reageren op veranderingen zowel van buitenaf als van binnenuit. De bedrijfsvoering moet daarop voorbereid zijn, dus niet alleen de ’specialisten’, de mensen die de bedrijfsarchitectuur vastleggen en onderhouden4. Hoe bereik je zoiets? Welke maatregelen moet je als organisatie nemen om hierop voorbereid te zijn? Hoe kan een organisatie de bedrijfsarchitectuur vormgeven, zodat dit mogelijk wordt?

Bedrijfsarchitectuur als basis voor Business Agility
Bedrijfsarchitectuur beschrijft de inrichting van de organisatie, in principe zowel de huidige als de toekomstige. Het is dus een vastgelegde, expliciet gemaakte vorm van kennis over hoe de organisatie functioneert (of hoort te functioneren). Zoals eerder gezegd betreft dit de producten en diensten die de organisatie levert, de manier waarop die tot stand komen, hoe dat georganiseerd is en welke middelen daarbij nodig zijn. De onderlinge samenhang en interactie van al die aspecten is daarbij essentieel.

Om snel en zeker te kunnen reageren is het essentieel dat optimale (‘de juiste’) keuzes zowel worden gemaakt als worden uitgevoerd. Als hulpmiddel voor Business Agility is bedrijfsarchitectuur daarom hét referentie- en toetsingskader en kennisbron voor impactanalyse5. Om die rol te kunnen vervullen moeten idealiter ook de gemaakte keuzes, met eventuele onderzochte opties, in de bedrijfsarchitectuur worden beschreven.

Noten:

  1. Die aannamen, uitgangspunten, etc. zijn er altijd, maar heel vaak zijn ze impliciet. Bedrijfsarchitectuur maakt ze expliciet!
  2. Onder middelen verstaan we in deze context ook uitdrukkelijk mensen met hun kennis, kunde en vaardigheden.
  3. Objecten zijn stoffelijk of onstoffelijk, maar kunnen ook digitaal zijn. Stoffelijke objecten zijn concrete dingen, bijvoorbeeld een auto. Onstoffelijke objecten zijn diensten, zoals garantie (op die auto), of kennis, zoals een advies (bijvoorbeeld over welk type auto). Een voorbeeld van een digitaal object is muziek die je via het internet beluistert. Tegenwoordig zijn vrijwel alle producten en diensten hybride, een mengvorm tussen stoffelijk, onstoffelijk en digitaal. De biefstuk die je in de winkel koopt, is niet alleen dat stuk vlees, maar binnen onze wet- en regelgeving ook alle informatie daarover: productie en herkomst, tot aan houdbaarheidsdatum toe. Een ziektekostenpolis is natuurlijk (ook) een document, een stuk papier, maar vooral ook recht op medische zorg, inclusief de informatie die nodig is om die aanspraken uit te kunnen oefenen en alle administratie daarover.
  4. De doelgroep van bedrijfsarchitectuur bestaat in principe uit iedereen binnen de organisatie, van het topmanagement tot de werkvloer.
  5. Vanuit dit perspectief maakt bedrijfsarchitectuur onderdeel uit van kennismanagement, of is daar in ieder geval (sterk) aan verwant.

Heeft u naar aanleiding van dit artikel vragen of opmerkingen? Neem dan contact op met Digital Knowledge via onze contactpagina.

[Vorige]  [Volgende]  [Terug]
Laatst aangepast op zondag 12 april 2015 12:44
interactie-klant-177px