Taleb, Nassim Nicholas
De Zwarte Zwaan: De impact van het hoogst onwaarschijnlijke
2010

Een vriend vroeg me wat ik vond van De Zwarte Zwaan en ik bleek er nog niet eens van gehoord te hebben. Ik werd gepakt door de korte beschrijving die ik kreeg en besloot het boek lezen. Het zou zomaar een van de meest invloedrijke boeken kunnen zijn die ik heb gelezen. Tegelijkertijd kan ik mij goed voorstellen dat nogal wat mensen het opzij leggen omdat Taleb's ideeën radicaal zijn en niet echt complimenteus voor mensen die statistieken gebruiken om de 'realiteit' te modelleren. Het enige probleem daarmee is dat zijn ideeën niet echt vergezocht zijn en zelfs aannemelijk en mogelijk gewoon waar. Naar mijn mening bewijst hij zeker zijn stellingen. Taleb vindt het overigens onbelangrijk wat zijn 'opponenten' ervan vinden; hij stelt dat hij er een fortuin mee heeft verdiend en dat zou mij niets verwonderen.

Zoals Taleb beschrijft, is een Zwarte Zwaan een onvoorspelbaar gegeven (gebeurtenis, incident, voorval, etc.) dat door te gebeuren een stelling of model of theorie volledig onderuit haalt. Bijvoorbeeld: alle zwanen zijn wit. Dit is een stelling die niet bewezen kan worden omdat we niet alle zwanen gezien hebben en daarom niet weten of ze allemaal wit zijn. Als we uitsluitend witte zwanen zien, ontstaat vanzelf de indruk dat er geen andere kleur zwanen kunnen bestaan. Erger nog, het bestaan van zwanen met een andere kleur wordt dan onvoorstelbaar. Zodra we echter een zwaan zien met een andere kleur dan wit, dan weten we dat de stelling fout moet zijn. Pas dan, achteraf gezien dus, weten we dat niet alle zwanen wit zijn.

Op basis van deze metafoor gaat Taleb in op voorspellingen, het gebruiken van historie om de toekomst te voorspellen, en in het bijzonder om dat te zoen aan de hand van formele / mathematische / statistische modellen, met de daarbij behorende aannamen. Taleb windt zich bijzonder op over de Gauss-curve (de normaal-distributie) die veel te gemakkelijk op veel te veel situaties wordt geprojecteerd. Daarnaast stelt Taleb dat grootschalige veranderingen (innovatie, vooruitgang, rampen, revolutie) niet voorspeld kunnen worden, omdat deze van buiten de context komen, buiten het 'normale' en daarom ook buiten de formele modellen. De vergaande impact van grote wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op maatschappij, bedrijven en economie, kan niet vanuit de op dat moment bestaande trends worden herkend of onderkend. Toch weten we dat elke vijf tot tien jaar grote wetenschappelijke en technologische doorbraken plaatsvinden!

Als we een eeuw terugkijken, zien we dat slechts zeer weinig voorspellingen die toen werden gedaan ook feitelijk werkelijkheid zijn geworden, terwijl alle grootschalige maatschappelijke, wetenschappelijke en technologische vooruitgang 'uit het niets' te voorschijn kwam. Massaproductie van auto's mobiliseerde letterlijk de maatschappij in de jaren twintig en dertig; radio en TV boden een venster op de wereld in de jaren veertig en vijftig; farmacie (‘de pil’) gaf aanleiding tot de seksuele revolutie in de jaren zestig; spin-offs vanuit het ruimtevaartprogramma in de zeventiger jaren; Elektronische gegevensverwerking voor het middenbedrijf in de jaren tachtig joeg de productiviteit omhoog; uitbesteding naar landen met lage lonen, het internet en merk-gestuurde bedrijven (‘Nike’) veranderden de manier waarop we werken en consumeren in de negentiger jaren; de meest recente grootschalige verandering hangt samen met het gebruik van de mobiele telefoon en sociale netwerken. Allemaal Zwarte Zwanen! Elke vijf tot tien jaar komen er nieuwe Zwarte Zwanen, die nieuwe mogelijkheden aandragen voor waarde, voor verandering, voor rijkdom, voor verschuiving van macht, voor welvaart, terwijl tegelijkertijd de traditionele competitie verstrikt blijft zitten in oude spelregels!

Dit weten en onderschrijven we allemaal, dus waarom blijven we dan toch doorgaan met het plannen van de komende 20, 40 of 100 jaar op basis van de huidige trends, met dezelfde formele modellen, binnen dezelfde kaders? Trends lopen slechts door tot de volgende Zwarte Zwaan, dus maximaal zo'n 10 jaar! Een klein probleempje hierbij is dat we niet weten wanneer de volgende Zwarte Zwaan komt, maar we weten wel dát 'ie komt! In plaats van te proberen de toekomst in onze bestaande modellen te 'proppen', zouden we op de uitkijk moeten staan voor de volgende Zwarte Zwaan! Taleb doet dat zeker!

Oh ja, in de zeventiende eeuw kwamen zwarte zwanen volstrekt onverwachts van de andere kant van de wereld, uit Australië, en maakten een eind aan het idee dat alle zwanen wit zijn!

[Vorige]  [Volgende]  [Terug]
Laatst aangepast op zondag 09 februari 2014 17:13
Taleb